پرسش های نجومی

چراخورشیدطلوعوغروبمیکند؟

همة ما می دانیم که خورشید از طرف شرق طلوع و در طول روز آسمان را طی می

کند و در مغرب غروب می کند. اما واقعیت آن است که خورشید در آسمان حرکت

نمی کند، بلکه تنها به نظر می رسد که حرکت می نماید. در واقع این زمین است که

می گردد. زمین کره ای است که روزانه از غرب به شرق می گردد و ما را هم با خود

می برد به طوری که از دید ما چنین به نظر می آید که خورشید از طرف شرق به

طرف غرب درحال حرکت است. از آنجایی که زمین یک جسم جامد است، آن قسمت

از آسمان که در زیر پای ما قرار دارد توسط جثة عظیم زمین پنهان شده است.

درواقع، درهر لحظة زمانی ما می توانیم فقط نیمی از تمام آسمان را ببینیم. همچنان

که زمین می گردد، خورشید نیز به دور آسمان کشیده می شود تا زمانی که در زیر

افق غربی ناپدید گردد. خورشید همچنان ناپدید خواهد ماند تا زمانی که زمین به

قدری بچرخد که خورشید از زیر افق شرقی پدیدار گردد. مدت زمانی که طول می

کشد تا خورشید طلوع کند و آسمان را طی کند و دوباره طلوع نماید، روز خورشیدی

نامیده می شود.

*****************************************

-5 ازکجامیدانیمکهزمینیککرهاست؟

صرف نظر از پستی و بلندی های تپه ها و دره ها، زمین به نظر مسطح می رسد.

اگرچه معلوم نیست که ما بر روی یک کره زندگی می کنیم، اما راه های زیادی برای

نشان دادن کروی بودن زمین وجود دارد. به عنوان مثال، اگر در کنار دریا قرار دارید

به دقت به کشتی روی دریا که درحال دور شدن است نگاه کنید. وقتی کشتی به افق

می رسد و به حرکتش ادامه می دهد، شما خواهید دید که قبل از هرچیز بدنة کشتی

www.ParsBook.org

زیر خط افق ناپدید می گردد، سپس تأسیسات روی کشتی و بلآخره دکل ها. به

عبارت دیگر، هرچه کشتی دورتر می شود در اثر انحنای زمین ناپدید می گردد،

درست همانند ماشینی که در پایین رفتن از انحنای یک تپه ناپدید می گردد. اگر

بیشتر به سمت جنوب بروید خواهید دید که ستاره ها در قسمت شمالی آسمان پایین

تر می روند، درحالی که در قسمت جنوبی بالاتر می آیند. این چیزی است که بایستی

به کروی بودن زمین اتفاق بیفتد و همین امر در مورد خورشید نیز صادق است. در

کشورهای گرمسیر نزدیک خط استوا، خورشید در وسط روز مستقیماً بالای سر قرار

دارد، درحالی که مثلاً در انگلستان هرگز به این ارتفاع دیده نمی شود و در نزدیکی

قطبین(شمال و جنوب) خورشید همیشه نزدیک به افق قرار دارد. یک دلیل نجومی

دیگر توسط ارسطو فیلسوف یونانی، بیش از دوهزار سال قبل اعلام شد. وقتی که

گرفتن ماه اتفاق می افتد، سایة زمین روی ماه می افتد و این سایه مسطح نیست

بلکه دارای انحنا است. البته امروزه فضانوردان می توانند به هنگام گردش به دور

زمین ببینند که زمین کروی و در عین حال جذاب هم هست.

******************************************

-6 کرةسماویچیست؟

ستاره شناسان ترجیح می دهند که در موقع نقشه خوانی آسمان، فرض کنند که

ستارگان بر روی یک کرة عظیم به نام کرة سماوی چسبیده اند. تصور می شود که

این کرة سماوی هر روز یک بار به دور زمین می گردد. ستاره شناسان قدیمی تصور

می کردند که زمین در مرکز عالم قرار دارد و ستاره ها واقعاً روی کرة سماوی

چسبیده اند. موقعیت هرستاره روی کرة سماوی به همان روشی معلوم می شود که

موقعیت یک نقطه در روی زمین با استفاده از طول و عرض جغرافیایی آن مشخص

می گردد. محور زمین خطی است که قطب های شمال و جنوب را به هم وصل می

کند. اگر این خط در فضا ادامه یابد، بلآخره به طور فرضی کرة سماوی را در دو نقطه

قطع خواهد کرد. این دو نقطه قطب های شمال و جنوب سماوی نامیده می شوند. به

همین ترتیب، اگر خط استوای زمین در فضا ادامه یابد، نهایتاً کرة سماوی را در دایره

ای به نام استوای سماوی قطع خواهد کرد. موقعیت هر ستاره معمولاً از روی قطب

های سماوی و استوای سماوی اندازه گیری می شود. معمول ترین سیستم مختصات

www.ParsBook.org

که توسط ستاره شناسان به کار گرفته می شود، سیستم بعد و میل می باشد. میل یک

ستاره زاویة بین استوای سماوی و ستاره می باشد(مشابه عرض جغرافیایی یک محل

بر روی زمین) از طرف دیگر، بعد یک ستاره، زاویه ای است که موازی با استوای

سماوی از یک نقطة خاص نسبت به ستاره اندازه گیری می شود. بر روی زمین، طول

جغرافیایی یک محل زاویه است بین نصف النهار(دایرة فرضی که از دو قطب زمین

» می گذرد) تا گرینویچ و محل مورد نظر. به طور مشابه، بعد از یک نقطة ثابت به نام

اندازه گیری می شود که نقطه ای است که خورشید هر بهار در روز « اعتدال بهاری

21 مارس(اول فروردین) استوا را قطع می کند. بعد ستاره به جای درجه بر حسب

ساعت و دقیقه و ثانیه اندازه گیری می شود. این به دلیل آن است که کرة زمین هر

24 ساعت یک دور می زند.

******************************************

-7 صورتفلکیچیست؟

صورت فلکی گروه هایی از ستارگان در آسمان هستند که مجموعه های قابل

تشخیص را تشکیل می دهند. ستاره شناسان قدیمی توانستند بعضی از این مجموعه

ها را پیدا کنند و آنها را به نام موجودات افسانه ای، خدایان و الهه ها نام گذاری کنند.

امروزه، 88 صورت فلکی شناخته شده است و کل آسمان طوری تقسیم شده است که

هر ستاره به یک صورت فلکی متعلق باشد. اما، ستارگان موجود در هر صورت فلکی

چندان ارتباطی با هم ندارند، فقط طوری قرار گرفته اند که وقتی از زمین به آنها نگاه

می کنید در یک مجموعه قرار دارند. بدیهی است چنانچه از یک نقطة دیگر در فضا

به آنها نگاه می شد، مجموعه ها به صورت دیگری به نظر می آمدند. در بسیاری از

موارد فاصلة ستارگانی که یک صورت فلکی را تشکیل می دهند از یکدیگر بیش از

فاصله ای است که با ما دارند.

*****************************************

-8 سادهترینصورفلکیقابلتشخیصکدامند؟

اگر شما بخواهید یاد بگیرید که چگونه صور فلکی را از یکدیگر تشخیص بدهید

بهترین راه این است که اول چند صورت فلکی را که مشهور هستند پیدا کنید و بعداً

آنها را به عنوان نشانه هایی برای پیدا کردن بقیه به کار ببرید. شناخته شده ترین

www.ParsBook.org

صورت فلکی، خرس بزرگ است(دب اکبر). هفت تا از روشن ترین ستاره ها در این

صورت فلکی شکل یک تیغة گاوآهن را می سازند(چهار ستاره به شکل ذوزنقه) با

یک دستة خم شده(سه ستاره). درواقع، این مجموعه بیشتر به شکل کماجدان یا دیگ

دسته دار می ماند. اگر شما در قسمت شمالی و بالاتر از عرض جغرافیایی 40 درجه

زندگی می کنید، در همة مواقع سال دب اکبر در آسمان قابل رؤیت است و این مزیت

بزرگی است برای پیدا کردن سایر صور فلکی. اما چنانچه در بیش از 50 درجة جنوبی

زندگی می کنید، هرگز نمی توانید آن را ببینید. ولی، به ندرت کسی در این منطقه

زندگی می کند. دو ستاره در دو طرف مخالف تیغه از طرف دسته، ستارگان اشاره

نامیده می شوند(نام صحیح آنها آلفا و بتا است) زیرا که اگر شما خطی را از آلفا به بتا

وصل کنید و آن را در آسمان درست کمتر از 30 درجه ادامه بدهید به ستاره ای می

رسید که روشنایی آن در حد روشنایی آلفا می باشد(قدر دوم). این ستارة آلفای دب

اصغر یا ستارة قطبی است. این ستاره در حدود یک درجه از قطب شمال کرة سماوی

می گردد، این ستاره به ندرت حرکت می کند. اگر شما بتوانید این ستاره را پیدا کنید،

در آن صورت می توانید جهت شمال حقیقی را بشناسید. این ستاره در قدیم کمک

مؤثری به دریانوردان می کرد و هنوز هم اگر کسی در شب بدون قطب نما گم شود،

می تواند از این ستاره در جهت یابی استفاده کند. یک صورت فلکی مفید دیگر که به

سادگی می توان آن را پیدا کرد، صورت فلکی جبار است که بیانگر یک شکارچی

افسانه ای است. این یک صورت فلکی مشهور است و به دلیل هفت ستارة روشن آن

به سادگی قابل پیدا کردن است. این صورت فلکی در زمستان و در نیمکرة شمالی به

بهترین نحو دیده می شود زیرا درنیمة شب اواسط دسامبر(آذر) این صورت فلکی در

جنوب است درحالی که در نیمکرة جنوبی در همان زمان تابستان است و صورت

فلکی در نیمة شب در شمال است. جبار را می توان از هر نقطه روی زمین مشاهده

نمود، زیرا که این صورت فلکی در اطراف استوای سماوی قرار دارد. وقتی این صورت

فلکی از نیمکرة شمالی مشاهده می شود، چهار ستارة آن یک مستطیل را تشکیل می

ابط » دهند. در گوشة سمت چپ بالایی مستطیل، ستارة سرخ خیلی روشن به نام

قرار دارد و در گوشة سمت راست پایین، ستارة خیلی روشن آبی سفید رنگی « الجوزا

قرار گرفته است. در وسط مستطیل سه ستاره کمربند جبار را « رجل الجبار » به نام

www.ParsBook.org

می سازند و زیر کمربند خط کمرنگی از ستارگان وجود دارد که شمشیر او را نشان

می دهند. در قسمت شمشیر، سحابی جبار وجود دارد که یک ابرگازی روشن است. در

نیمکرة جنوبی آسمان، ستارة قطبی وجود ندارد، اما ساده ترین صورت فلکی قابل

شناخت احتمالاً غراب است که به عنوان صلیب جنوبی نیز شناخته شده است. همان

طور که از نامش پیداست این صورت فلکی به شکل صلیب است و از سه ستارة واقعاً

روشن(قدر اول) و ستارگانی با قدر دوم و سوم و بسیاری ستارگان کم نور تشکیل

شده است. روشن ترین ستاره ( آلفا) نسبت به ستارگان روشن دیگر به قطب جنوب

سماوی نزدیک تر است. شمالی ترین ستارة روشن، ستارة گاماست. با ترسیم خطی از

گاما به آلفا، خط کاملاً نزدیک به قطب جنوب سماوی رسم خواهد شد. درست در

قرار دارد که نزدیک (Centauri ) و__

/ 0 نظر / 19 بازدید